Arcybiskup, odnosząc się do czytanego dziś fragmentu Ewangelii wg św. Łukasza, podkreślił, że zasada „po owocu poznaje się drzewo” obowiązuje również w życiu społecznym i wychowaniu. „Dobry człowiek z dobrego skarbca swego serca wydobywa dobro” – mówił, dodając, że pierwszym „drzewem”, które kształtuje człowieka, jest rodzina. „To, co najważniejsze, zawsze zaczyna się w domu. Rodzina to pierwsza i najważniejsza szkoła wychowania. W niej dziecko uczy się życia, miłości, odpowiedzialności i wiary” – zaznaczył.
Jednocześnie wskazał, że na tym proces wychowania się nie kończy. „Szkoła jest tym drugim «drzewem», na którym kolejne pokolenia dojrzewają do odpowiedzialnej wolności, do życia w prawdzie” – powiedział, dodając, że prawdziwy nauczyciel nie ogranicza się tylko do przekazywania wiedzy. „Przekaz wiedzy musi iść w parze z wychowaniem do odpowiedzialności za wspólne dobro. Jeśli chcemy tworzyć elitę narodu, musimy budować w młodych silne, duchowe i moralne fundamenty”.
W homilii abp Guzdek przypomniał też, że po II wojnie światowej polska szkoła została poddana ideologicznym naciskom. „Nie była dobrym drzewem rodzącym dobre owoce, bo dominowało w niej wychowanie w duchu marksizmu i ateizmu” – mówił. Wielu nauczycieli – jak podkreślił – „rozumiało, że nie można dobrze wychowywać młodych, jeśli sami dorośli żyją w kłamstwie”, dlatego w 1980 r. przystąpili do „Solidarności”, by przywrócić wychowaniu jego moralny fundament.
Metropolita białostocki wspomniał o odwadze środowisk nauczycielskich, które w tamtych latach organizowały protesty w obronie praw pracowniczych i „prawdy w wychowaniu”. „Przed 45 laty podjęliście dobrą decyzję. Dokonaliście trafnego wyboru. Solidarność to sposób myślenia: nigdy sam, nigdy jeden przeciw drugiemu, ale zawsze razem z myślą o dobru każdego człowieka i naszej Ojczyzny” – powiedział.
Hierarcha zwrócił także uwagę na duchowy wymiar tamtego czasu i na rolę Kościoła. „Kościół był jedyną przestrzenią, gdzie człowiek czuł się wolny i niezależny. Myśmy wychowali robotników do pokojowej, bezkrwawej rewolucji” – wspominał. Przypomniał też przykład bł. ks. Jerzego Popiełuszki, który uczył, że „zło należy zwyciężać dobrem”.
Na zakończenie abp Guzdek zwrócił się bezpośrednio do nauczycieli i wychowawców: „Nadal potrzeba waszej czujności i wysiłku, aby polska szkoła rodziła dobre owoce. Niech przekazywaniu wiedzy zawsze towarzyszy kształtowanie prawych sumień i szlachetnych postaw dzieci i młodzieży. Niech wam Bóg błogosławi, abyście mogli jak najlepiej wypełniać powierzone wam zadania”.
Msza św. w archikatedrze była dziękczynieniem za 45 lat obecności i służby środowiska oświatowego w ruchu „Solidarności” oraz modlitwą o wierność ideałom, z których ten ruch wyrósł.
Po niej uczestnicy uroczystości przemaszerują i złożą kwiaty przed pomnikiem bł. ks. Jerzego Popiełuszki. Następnie w kinie „Ton” przy Rynku Kościuszki zostanie otwarty Zjazd Delegatów Oświatowej Solidarności w Białymstoku.
W jego trakcie wręczone zostaną Złote i Srebrne Odznaki Krajowej Sekcji Oświaty i Wychowania przyznawane za zasługi dla NSZZ „Solidarność” w dziedzinie oświaty i wychowania.
Z kolei w foyer kina zaprezentowana zostanie wystawa prac konkursu, którego mottem były słowa: „Solidarność to jedność serc, umysłów i rąk zakorzenionych w ideałach, które są zdolne przemieniać świat na lepsze”. W konkursie wzięło udział blisko 250 uczniów z województwa podlaskiego.
