Archidiecezja Białostocka stanowi wraz z Diecezją Łomżyńską i Diecezją Drohiczyńską Metropolię Białostocką. Terytorium Archidiecezji Białostockiej zajmujące 6 263 km2jest tą częścią dawnej Archidiecezji Wileńskiej, która po II wojnie światowej pozostała w granicach Polski. Obejmuje obszar między Narwią i Biebrzą oraz rejon Puszczy Białowieskiej z parafiami w Białowieży i Narewce. Na jej terenie zamieszkuje 449 180 osób, z czego 366 180 to katolicy.

Diecezja Białostocka ustanowiona została dnia 5 czerwca 1991 r. podczas wizyty papieża Jana Pawła II w Białymstoku. Jako Archidiecezja funkcjonuje od wejścia w życie dnia 25 marca 1992 r. bulli papieża Jana Pawła II „Totus Tuus Poloniae Populus”.

Pasterzem Archidiecezji Białostockiej, decyzją Jego Świątobliwości Ojca Świętego Franciszka z 12 kwietnia 2017 r. jest Jego Ekscelencja Najdostojniejszy Ksiądz Arcybiskup dr Tadeusz Wojda SAC, Metropolita Białostocki, wyświęcony w Archikatedrze Białostockiej 10 czerwca 2017 roku. Biskupem Pomocniczym Archidiecezji jest Ksiądz Biskup dr hab. Henryk Ciereszko, mianowany przez Papieża Benedykta XVI 17 listopada 2012 r. i wyświęcony w Archikatedrze Białostockiej 15 grudnia 2012 r. W Białymstoku mieszkają również arcybiskupi seniorzy: Ksiądz Arcybiskup prof. dr hab Edward Ozorowski (Metropolita Białostocki w latach 2006-2017) oraz Ksiądz Arcybiskup dr Stanisław Szymecki (Metropolita Białostocki w latach 1993-2000).

Archidiecezja podzielona jest na 115 parafii, w tym dwie zakonne. Na terenie Archidiecezji istnieje ponadto parafia wojskowa należąca do Ordynariatu Polowego Wojska Polskiego oraz parafia greckokatolicka. Średnio w parafii Archidiecezji mieszka 3,1 tys. katolików. Na terenie Archidiecezji są 34 parafie typowo miejskie i 25 parafii miejsko-wiejskich. Największą grupę stanowią parafie wiejskie – 56. Pomimo, że stanowią one niemal połowę wszystkich parafii, największa część katolików mieszka na terenie parafii miejskich (46%). Wynika to z faktu, że parafie miejskie liczą średnio cztery razy więcej wiernych niż parafie wiejskie.

Do Archidiecezji Białostockiej inkardynowanych jest 415 księży, z czego za granicą pracuje ich 25 (Włochy, Francja, Niemcy, Szwajcaria, Irlandia Płn., Wielka Brytania, Grecja, USA, Estonia, Ukraina), na misjach przebywa 8 (Argentyna, Peru, Kuba, Kazachstan, Papua Nowa Gwinea). Aktualnie 12 księży odbywa studia specjalistyczne. Dwóch pełni posługę kapelana w Ordynariacie Polowym Wojska Polskiego.

Na terenie Archidiecezji swoją posługę pełnią 4 męskie zgromadzenia zakonne i 16 żeńskich, w sumie 24 księży zakonnych, 167 sióstr zakonnych oraz 6 braci.

W Archidiecezji Białostockiej działają instytucje i urzędy, min. Kuria Metropolitalna, Archidiecezjalne Wyższe Seminarium Duchowne, Sąd Metropolitalny, kapituły.

Kuria Metropolitalna Białostocka będąca zespołem instytucji i osób, wspomaga Arcybiskupa Metropolitę w zarządzaniu Archidiecezją, a zwłaszcza w kierowaniu działalnością duszpasterską, nauczycielską, administracyjną i w wykonywaniu władzy sądowniczej. Od 2006 r. kuria mieści się w budynku Centrum Pastoralno-Administracyjnego Archidiecezji Białostockiej przy ul. Kościelnej 1.

Archidiecezjalne Wyższe Seminarium Duchowne swoimi korzeniami sięga Seminarium Wileńskiego z Wydziałem Teologicznym Uniwersytetu Stefana Batorego. Kształci obecnie 28 alumnów, wśród nich 7 diakonów. Od 1987 r. mieści się ono w gmachu przy ul. Warszawskiej 46, a tuż obok usytuowana jest biblioteka seminaryjna oraz Archiwum i Muzeum Archidiecezjalne.

Kapituła katedralna w Białymstoku wywodzi się również z Wilna. Poprzednia jej nazwa to: Kapituła Bazyliki Metropolitalnej Wileńskiej w Białymstoku, zaś od 1992 r. nosi nazwę Białostockiej Kapituły Metropolitalnej. Składa się z 6 prałatur i 6 kanonii. Od roku 1997 istnieje również Kolegiacka Kapituła Krypniańska, której celem jest szerzenie i pogłębianie kultu Matki Bożej Krypniańskiej, otaczanie opieką chrześcijańskich, opartych na rodzinie tradycji ziemi białostockiej oraz troska o życie kulturalne regionu. W skład kapituły wchodzi 12 kanoników gremialnych oraz honorowych. W 2010 r. Arcybiskup Edward Ozorowski ustanowił przy kościele pw. św. Antoniego Padewskiego w Sokółce Kolegiacką Kapitułę Najświętszego Sakramentu, złożoną z 12 kanoników gremialnych oraz honorowych. Jej głównym celem jest szerzenie i pogłębianie kultu Eucharystii oraz kultywowanie chrześcijańskich tradycji związanych z Najświętszym Sakramentem.

W Archidiecezji działają instytucje naukowe i formacyjne: Katedra Teologii Katolickiej przy Uniwersytecie w Białymstoku, Studium Teologii będące filią Papieskiego Wydziału Teologicznego w Warszawie (Sekcja św. Jana Chrzciciela) oraz Studium Życia Rodzinnego.

W życiu religijnym i duszpasterskim dużą rolę odgrywają sanktuaria i miejsca pielgrzymkowe. W Archidiecezji Białostockiej najważniejszymi sanktuariami maryjnymi są: Różanystok, z koronowanym dnia 28 czerwca 1981 r. obrazem Matki Bożej, Krypno, z koronowanym dnia 8 września 1985 r. wizerunkiem Matki Bożej i bazylika katedralna w Białymstoku z wierną kopią obrazu Matki Bożej Ostrobramskiej, namalowaną w 1927 r. przez Łucję Bałzukiewicz, a poświęconą w 1977 r. przez kard. Karola Wojtyłę i koronowaną papieskimi koronami dnia 5 czerwca 1995 r.


Dane statystyczne Archidiecezji Białostockiej za rok 2017 według Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego

  • Średni odsetek wiernych uczestniczących w niedzielnych Mszach św.: 45,2%
  • Średni odsetek wiernych przystępujących do komunii św.: 21,4%

Liczba udzielonych w ciągu roku sakramentów świętych (rok 2018):

  • chrzty – 5048
  • pierwsze Komunie św. – 5247
  • bierzmowania – 3654
  • małżeństwa – 1876