Archidiecezja Białostocka stanowi wraz z Diecezją Łomżyńską i Diecezja Drohiczyńską Metropolię Białostocką. Jej terytorium zajmujące 5.550 km2, jest części dawnej Archidiecezji Wileńskiej, która po wojnie pozostała w granicach Polski. Obejmuje obszar między Narwią i Biebrzą oraz rejon Puszczy Białowieskiej z parafiami w Białowieży i Narewce. Na jej terenie zamieszkuje około 430 tys. mieszkańców, z czego około 355 tys. katolików, resztę stanowią przedstawiciele innych wyznań.

Diecezja Białostocka ustanowiona została dnia 5 czerwca 1991 roku podczas wizyty papieża Jana Pawła II w Białymstoku. Jako Archidiecezja funkcjonuje od wejścia w życie dnia 25 marca 1992 roku bulli papieża Jana Pawła II bullą „Totus Tuus Poloniae Populus”.

Pasterzem Archidiecezji Białostockiej, decyzją jego Świątobliwości Ojca Świętego Benedykta XVI, jest od 21 października 2006 roku Jego Ekscelencja Najdostojniejszy Ksiądz Arcybiskup prof. dr hab. Edward Ozorowski Metropolita Białostocki. Biskupem Pomocniczym Archidiecezji jest Ksiądz Biskup dr hab. Henryk Ciereszko mianowany przez przez Papieża Benedykta XVI 17 listopada 2012 r. i wyświęcony w Archikatedrze Białostockiej 15 grudnia 2012 r. W Białymstoku mieszka również Ksiądz Arcybiskup dr Stanisław Szymecki (Arcybiskup Metropolita Białostocki w latach 1993-2000).

Archidiecezja podzielona jest na 115 parafii, w tym dwie zakonne. Istnieje ponadto parafia wojskowa należąca do Ordynariatu Polowego Wojska Polskiego. Średnio w parafii Archidiecezji mieszka 3,1 tys. katolików. Na terenie Archidiecezji są 34 parafie typowo miejskie i 25 parafii miejsko-wiejskich. Największą grupę stanowią parafie wiejskie – 56. Pomimo, że stanowią one niemal połowę wszystkich parafii, największa część katolików mieszka na terenie parafii miejskich (46%). Wynika to z faktu, że parafie miejskie liczą średnio cztery razy więcej mieszkańców niż parafie wiejskie.

Do Archidiecezji Białostockiej inkardynowanych jest 420 księży, z czego za granicą pracuje ich 27 (Włochy, Francja, Niemcy, Szwajcaria, Grecja, USA, Gruzja), na misjach 7 (Argentyna, Peru, Kuba, Papua Nowa Gwinea). Aktualnie 14 odbywa studia specjalistyczne. Dwóch pełni posługę kapelana w Ordynariacie Polowym Wojska Polskiego.

W seminarium duchownym do kapłaństwa przygotowuje się aktualnie 46 alumnów. Ich liczba w przeliczeniu na 1000 katolików jest jedną z najwyższych w Polsce.

Na terenie archidiecezji tu swoją posługę pełnią 3 męskie zgromadzenia zakonne i 16 żeńskich, w sumie 20 księży zakonnych, 176 sióstr zakonnych oraz 3 braci.

W Archidiecezji Białostockiej działają instytucje i urzędy, min. Kuria Metropolitalna, Archidiecezjalne Wyższe Seminarium Duchowne, Sąd Metropolitalny, kapituły.

Kuria Metropolitalna Białostocka będąca zespołem instytucji i osób, wspomaga Arcybiskupa Metropolitę w zarządzaniu archidiecezją, a zwłaszcza w kierowaniu działalnością duszpasterską, nauczycielską, administracyjna i w wykonywaniu władzy sądowniczej. Od 2006 roku kuria mieści się w nowym budynku przy ul Kościelnej 1.

Archidiecezjalne Wyższe Seminarium Duchowne sięgające swoimi korzeniami seminarium wileńskiego z Wydziałem Teologicznym Uniwersytetu Stefana Batorego kształci obecnie 58 alumnów, w wśród nich 8 diakonów przygotowuje się do przyjęcia świeceń kapłańskich. Od 1987 mieści się ono w gmachu przy ul. Warszawskiej 46, a tuż obok usytuowana jest biblioteka seminaryjna i archiwum archidiecezjalne.

Kapituła katedralna w Białymstoku wywodzi się również z Wilna. Poprzednia jej nazwa to: Kapituła Bazyliki Metropolitalnej Wileńskiej w Białymstoku, zaś od 1992 nosi nazwę Białostockiej Kapituły Metropolitalnej. Składa się z 6 prałatur i 6 kanonii. Od roku 1997 istnieje również Kolegiacka Kapituła Krypniańska, której celem jest szerzenie i pogłębianie kultu Matki Bożej krypniańskiej, otaczanie opieką chrześcijańskich, opartych na rodzinie tradycji ziemi białostockiej oraz troska o życie kulturalne regionu. W skład kapituły wchodzi 12 kanoników gremialnych oraz honorowych. W 2010 roku Arcybiskup Edward Ozorowski ustanowił przy kościele pw. św. Antoniego Padewskiego w Sokółce Kolegiacką Kapitułę Najświętszego Sakramentu, złożona z 12 kanoników. Jej głównym celem jest szerzenie i pogłębianie kultu Eucharystii oraz kultywowanie chrześcijańskich tradycji związanych z Najświętszym Sakramentem.

W archidiecezji działają instytucje naukowe i formacyjne: Katedra Teologii Katolickiej na Uniwersytecie w Białymstoku, Studium Teologii i Wyższe Zawodowe Studia Katechetyczne, będące filią Papieskiego Wydziału Teologicznego w Warszawie (Sekcja św. Jana Chrzciciela) oraz Studium Życia Rodzinnego.

W życiu religijnym i duszpasterskim dużą rolę odgrywają sanktuaria i miejsca pielgrzymkowe. W archidiecezji białostockiej najważniejszymi sanktuariami maryjnymi są: Różanystok, z koronowanym obrazem Matki Boskiej dnia 28 VI 1981 r., Krypno, z koronowanym wizerunkiem Matki Bożej dnia 8 IX 1985 r. i bazylika katedralna w Białymstoku z wierną kopią obrazu Matki Boskiej Ostrobramskiej, namalowaną w 1927 r. przez Łucję Bałzukiewicz, a poświęconą w 1977 r. przez kard. Karola Wojtyłę i koronowaną papieskimi koronami dnia 5 VI 1995.


Dane statystyczne Archidiecezji Białostockiej za rok 2015 według Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego

  • Średni odsetek wiernych uczestniczących w niedzielnych Mszach św.: 43,8%
  • Średni odsetek wiernych przystępujących do komunii św.: 19,4%
  • Liczba udzielonych w ciągu roku sakramentów świętych:
    • chrzty – 4619
    • Pierwsze Komunie św. – 3586
    • bierzmowania – 3631
    • małżeństwa – 1844